Wat is hennep?

Hennep is een eenjarige plant van de familie cannabis sativa, wat letterlijk “nuttige hennep” betekent, en gedijt goed voornamelijk in een gematigd klimaat.

Het is een plant met een hoge opbrengst aan natuurlijke vezels; verder kan bijna elk deel van de plant commercieel aangewend worden.

De stam levert vezels voor kleding, stoffen, papierverwerking, isolatiemateriaal, vloerbekleding, bouwmaterialen, vezelversterkte plastiek.

De zaden en bloemen worden verwerkt in voeding, natuurlijke essentiële olie, cosmetica, lichaamverzorging en gezondheidsproducten. Hennepolie is goed alternatief voor producten op basis van petroleum.

De laatste jaren kent hennep vernieuwde interesse; de veelvoud van commerciële en ecologische mogelijkheden van de plant en de milieuvriendelijke teeltwijze.

Tot slot, hoewel ze nauw verwant is met marihuana, verschilt hennep er duidelijk van daar zij geen psychoactieve bestanddelen bevat.

Waarin verschilt hennep van marihuana?

Uiterlijk is er geen verschil tussen deze twee variëteiten. Om het verschil te bepalen moet men de chemische structuur analyseren.

Het grote verschil zit hem in het feit dat in de hennep plant, dewelke voor commerciële doeleinden aangeplant wordt, praktisch geen THC terug te vinden is. Marihuana bevat daarentegen wel hoge dosissen THC. THC (delta-9 tetrahydrocannabinol) is een chemisch bestanddeel dat de bladeren van de plant beschermd tegen zonnestralen.

De zuidelijke variëteiten, dewelke o.m. voorkomen in Afrika en India, bevatten hoge THC waarden (meer dan 4.0 %), terwijl de noordelijke soorten, dewelke groeien in de gematigde klimaten van Europa, VS, Rusland en China, maar een zeer laag gehalte hebben (minder dan 0.3 %).

Wat THC nu zo speciaal maakt, is dat het krachtig inwerkt op het zenuwstelsel. Zo wekt het bv. hallucinaties op, beïnvloedt het hartritme, verlegt de gewaarwording van pijnen, en heeft een euforische impact op het gemoed. Dit maakt dat delen van de marihuanaplant gebruikt kunnen worden als drug terwijl geen enkel deel van de hennepplant, onder welke vorm dan ook, dezelfde hallucigene eigenschappen teweeg brengt.

Hennep Een korte wereldgeschiedenis

Hennep is één van de oudste en meest veelzijdige cultuurgewassen. Het oudste stuk textiel op basis van hennep, gevonden in Colombia, is gedateerd op 8.000 v. C.

Zo was hennep ook in de Europese antieke wereld één van de meest belangrijke gewassen.

De olie genoot een goede reputatie bij huidaandoeningen en luchtwegenstoornissen, terwijl de vezels gebruikt werden voor een brede waaier van stoffen en kleding.

De vroegste schriftelijke vermelding van de plant dateert van omstreeks 1.600 v. C. in Egypte. De Egyptenaren gebruikten voornamelijk de vezels om textiel te weven en de zaden als voedsel en medicijn.

Vervolgens vond het zijn weg in verschillende culturen; De oude Grieken gebruikten het voor de vervaardiging van hoogwaardige kledij en tegen de 9de eeuw na Christus was de plant overal goed ingeburgerd tot zelfs in het hoge noorden van Europa. De Vikingen maakten er hun getuig van voor hun schepen terwijl zij de stof als kledij zeer apprecieerden.

Ondertussen werd olie gewonnen uit de zaden en bloemen meer en meer toegepast als medicijn tegen huidziekten, luchtwegenaandoeningen, geelzucht en koliek.

Toen in de 14de eeuw de kunst van het papier maken van China naar Europa doorsijpelde, opteerden men hennep als grondstof.

In de hoogdagen van de Europese maritieme expansie (16-18de eeuw) kon men op een middelgroot tot groot zeilschip wel tot 3.000 kilo (!) aan hennepmaterialen vinden (touwen, zeil, kledij…).

De kentering kwam er in de 18de eeuw toen op slavenplantages gekweekt katoen goedkoper werd voor de fabricage van textiel en men voor papier courant voorhanden hout(pulp) ging gebruiken.

De teloorgang van de vezel maakte dat ook de andere eigenschappen van hennep, zoals als voedsel en medicijn, in verdrukking kwam.

Tegen het begin van de 20ste eeuw was hennep nog slechts een ‘niche’ gewas in het merendeel van de geïndustrialiseerde wereld.

Toen er in de jaren 1930 in de VS een ban kwam op marihuana (de gedroogde bladeren en bloemen kunnen als drug gebruikt worden), werd ook de onschuldige hennepplant getroffen.

Het duurde tot in de 1970’er jaren dat wetenschappers een methode vonden om het verschil tussen hennep en marihuana op basis van het THC-gehalte vast te stellen.

Begin jaren 1990, samen met de grote opmars van het ecologisch bewustzijn, begon hennep aan zijn revival.

Zijn oude rivaal, het katoen, is een zeer milieubelastend gewas om te telen en te verwerken. Daarnaast kijkt men dieper naar de culinaire en cosmetische mogelijkheden van hennep.

Tegenwoordig beginnen meer en meer overheden de teelt van hennep te stimuleren.

Waarom is hennep beter vor het milieu?

* Voor de groei van hennep is geen pesticide of herbicide nodig. Voor een optimale oogst moet men de planten zo dicht mogelijk bij mekaar zaaien. Dit maakt dat de stengels weinig blad kunnen maken en ze bijgevolg hoog groeien, naar het zonlicht toe. De dichte en snelle groei maakt dat onkruid geen kans heeft om zelf te schieten. Pesticide is niet nodig, hun aroma schrikt de meeste insecten af en diegene zonder een delicate neus vinden de slechte smaak dan weer niet te pruimen. De plant, alsook de afgeleide producten, blijken zeer bestand tegen schimmels.

* Het groeit in elk gematigd klimaat en stelt weinig eisen aan de vruchtbaarheid van de grond, dus het gebruik van meststoffen is beperkt; kunstmeststof is zelfs helemaal niet nodig. De bladeren bevatten het merendeel van de opgenomen voedingstoffen en gezien ze niet verwerkt worden, kunnen ze aangewend worden als groenbemester.

* De plant kan reeds na 100 dagen geoogst worden, wat het tot een ideale rotatiegewas maakt. Door de goede rotatie kan met op jaarbasis per hectare meer pulp voor papierverwerking produceren dan dit het geval is met eenzelfde oppervlakte aan bomen, zonder dat dit de ernstige milieubelasting van houtkap meebrengt. Hennep produceert tweemaal zoveel vezel dan katoen op vergelijkbare oppervlakte.

* Het lang wortelstelsel houdt de grond goed vast (preventie van erosie en grondverzakkingen), conditioneert tegelijkertijd de ondergrond voor andere gewassen en kan in bepaalde mate zware metalen uit de bodem opnemen.

* Het merendeel van de plant kan commercieel aangewend worden: de stengel voor vezels, de zaden en bloemen voor voedsel en de olie voor verdere verwerking in voeding, smeermiddelen, cosmetica, brandstof...

* De hennep heeft één van de meest duurzame natuurlijke vezels en heeft een hoge trekkracht.

Henneppapier is sterker dan houtpulppapier, verdraagt meer plooiingen, verkleurt niet met de tijd ook zonder chemische behandeling en is tot 10 keer herbruikbaar. Verwerkt tot textiel is het 5 keer sterker dan katoen.

* MDF (Medium Density Fibreboard) met hennep is sterker dan haar klassieke tegenhanger. Hennep kan veel zaken vervangen in de woningbouw; men gebruikt het in Frankrijk als ingrediënt van beton en als isolatiemateriaal.

* De restafval van de hennepplant wordt verwerkt tot biomassa brandstof, welke een zeer efficiënte verbranding heeft zonder uitstoot van zavel.

* Men onderzoekt momenteel in hoeverre hennepolie aangewend kan worden als alternatief voor producten op basis van aardolie. Plastiek, nylon, polyester, PVC, cellofaan, glasvezelharsen en vele andere kunststoffen zijn op basis van milieugevaarlijk petroleum. De cellulose van hennep kan verwerkt worden tot biologisch afbreekbare plastic of niet-giftige verven.

* Hennep is voedzamer dan soja. Het bevat meer essentiële plantaardige vetzuren, en heeft, na soja, de meest complete proteïnen met bovenop veel vitamine B. Zoals soja kan hennep elke smaak gegeven worden en verwerkt worden tot tofu, boter, kaas, slaolie…